Home » Potencjał Badawczy

Potencjał Badawczy

5Polskie specjalności technologiczne

Poprzez integrację najlepszych zespołów z polskich uniwersytetów i jednostek badawczych, inicjatywa PIT ma szanse na wniesienie istotnego wkładu w proces modernizacji Polski, przyczynienie się do zwiększenia konkurencyjności polskiej gospodarki, przyśpieszenia procesu wychodzenia z kryzysu i umocnienia naszego bezpieczeństwa – zarówno militarnego, jak i gospodarczego, energetycznego i społecznego. Niestety, polski potencjał badawczy i technologiczny skurczył się dramatycznie w ostatnim dwudziestoleciu. Pojawia się więc pytanie, czy są sektory, w których jest on na tyle duży, że można by odbudować naszą silną pozycję technologiczną? Gdzie są nisze technologiczne, w które warto zainwestować? Gdzie są, krytyczne dla rozwoju polskiego społeczeństwa i naszej gospodarki obszary w których powinniśmy rozwijać badania? Analizy pokazują, że można wskazać cztery obszary technologiczne – narodowe inteligentne specjalizacje – w których powinna być skoncentrowana działalność PIT:

  • Bezpieczeństwo
  • Czysta i wydajna energia
  • Zaawansowany, ekologiczny transport
  • Zaawansowane materiały i procesy

Bezpieczeństwo

Polska przyjęła strategiczne plany rozwoju swojego potencjału obronnego. Plany modernizacji armii operują budżetem sięgającym prawie 130 mld zł. Powinniśmy zadbać by filarem naszego bezpieczeństwa stały się własne, krajowe zdolności obronne wynikające z nieustannej modernizacji technicznej armii wyposażonej w zaawansowane polskie technologie. Współczesne pole walki stanowi coraz częściej cyberprzestrzeń. Mamy tutaj wybitnych specjalistów od technologii informatycznych i telekomunikacji. Powinniśmy rozwijać technologie są określane mianem „podwójnego zastosowania” mające bezpośrednie zastosowania także w gospodarce narodowej. Na przykład systemy kryptograficzne mają istotne znaczenie w dalszym rozwoju usług bankowych i e-government (bezpieczeństwo w sieci, podpis elektroniczny) w Internecie. Olbrzymie jest też znaczenie tych technologii w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego – przeciwdziałaniu zagrożeniom terrorystycznym, zarządzaniu kryzysowemu, np. podczas powodzi lub innych klęsk żywiołowych, a także ochronie środowiska i medycynie.

PIT powinien tutaj pracować z Polską Platformą Technologiczną Systemów Bezpieczeństwa, Polską Platformą Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Polską Platformą Technologiczną Systemów Bezzałogowych, które grupują kluczowe przedsiębiorstwa i organizacje sektora bezpieczeństwa.

Czysta i efektywna energia

Polska jest krajem bazującym na węglu (90% energetyki węglowej). W wyniku europejskiej polityki energetyczno-klimatycznej Polska poniesie olbrzymie koszty transformacji do gospodarki niskoemisyjnej. W takiej sytuacji racją stanu jest rozwijanie i wdrażanie polskich technologii, które pozwoliłyby zoptymalizować ten proces i zminimalizować koszty. Na naszych oczach jest realizowana na świecie zielona rewolucja. Dla podtrzymania swojego rozwoju Polska musi zainwestować w czyste technologie węglowe i odnawialne źródła energii oraz technologie podnoszące efektywność energetyczną. Jest to praktycznie jeden z warunków utrzymania naszej niezależności i bezpieczeństwa narodowego.

Aby utrzymać wysoką rolę węgla w gospodarce, Polska powinna rozwijać dynamicznie czyste technologie węglowe takie zgazowanie węgla (np. IGCC), podziemne zgazowanie węgla (UCG), karbochemia (CTL, CTG), wykorzystanie CO2 do wzbogaconego wydobycia ropy i gazu (EOR, EGR), wydobycie metanu ze złóż węgla (ECBM). Podnoszą one znacząco efektywność energetyczną procesów przemiany węgla i pozwalają wykorzystać powstający CO2 w sposób efektywny gospodarczo.

Polska posiada jedne z największych na świecie zasobów węglowodorów niekonwencjonalnych (ropy i gazu łupkowego, gazu zaciśniętego, metanu w węglu). Rozwijając wydobycie gazu łupkowego, powinniśmy równolegle rozwijać własne „czyste” technologie wydobycia niekonwencjonalnych węglowodorów (np. szczelinowanie gazowe zamiast hydraulicznego i możliwość stosowania CO2 do wypłukiwania gazu i ropy).

Nie ulega wątpliwości, że warto w Polsce budować prosumencką energetykę rozproszoną poprzez rozwinięcie sektora technologii zeroenergetycznych domów z właściwą termoizolacją, fotowoltaiką, solarami, pompami ciepła i miniaturowymi wiatrakami. Dla uzyskania właściwych efektów konieczna jest integracja budynków poprzez inteligentną sieć (smart grid) mająca na celu tworzenie zeroenergetycznych osiedli, dzielnic, wsi, miast i gmin wyposażanych w większe instalacje OZE (wiatraki, farmy PV, biogazownie). Jest to najlepsza droga do ogromnych oszczędności w zużyciu energii, redukcji strat na przesyle energii i podnoszenia efektywności. Z uwagi na olbrzymie zasoby geotermalne, powinniśmy rozwijać technologię głębokiej, suchej geotermii jako jeden z kluczowych elementów OZE. Powinniśmy blisko współdziałać z przemysłem UE zrzeszonym w PPP „Energy Efficient Buildings.

Zaawansowany ekologiczny transport

Polska ma olbrzymi potencjał by zająć silną pozycję w rozwoju śmigłowców i małych samolotów. Rozwinęliśmy duży rynek poddostawców części i systemów dla najnowocześniejszych samolotów. Z naszym potencjałem powinniśmy się włączyć w produkcję europejskiego samolotu regionalnego oraz europejskie strategiczne inicjatywy technologiczne takie jak JTI „Clean Sky 2” (4.2 mld €) i tworzenie systemu „małego lotnictwa” (General Aviation).

Polska posiada także silny rodzimy potencjał w zakresie budowy środków transportu kolejowego i drogowego. Naszą specjalnością powinny być szybkie pociągi, elektryczne samochody i autobusy. Powinniśmy tutaj blisko współdziałać z przemysłem UE zrzeszonym w PPP „Green Cars Initiative” oraz PPP Shift2Rail.

 

Zaawansowane materiały i procesy

Szereg polskich firm i instytutów badawczych ma spore kompetencje w zakresie produkcji zaawansowanych materiałów, np. GaN, grafen oraz ich modelowania i projektowania. Polska mogłaby tu stać się potentatem w produkcji metali krytycznych, gdyż w naszych rudach miedzi, cynku i ołowiu znajdują się domieszki sporej grupy rzadkich metali. Powinniśmy aktywnie uczestniczyć w Europejskim Partnerstwie dla Innowacji (EIP) w zakresie zrównoważonych surowców mineralnych w programie Horyzont 2020.

Ponad 50% polskiego PKB generuje biogospodarka oparta o rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo oraz biochemię. Polska ma olbrzymi potencjał badawczy i technologiczny obszarze żywności funkcjonalnej i prozdrowotnej, biofarmacji i biotechnologii przemysłowych. Powinniśmy tutaj blisko współpracować z jednym z największych europejskich JTI Bio- Based Industry (BBI) o wartości prawie 4 mld euro.

Ważnym obszarem dla gospodarki jest rozwój technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (ICT). Rozwój technologii ICT zdecydował, że cyfryzacja jest obecnie najskuteczniejszym narzędziem do zwiększaniu rentowności i konkurencyjności przedsiębiorstw oraz wdrażania innowacji. Dlatego budowa cyfrowej infrastruktury dla gospodarki jest jednym z najważniejszych i największych wyzwań. Rozwijany jest Internet Rzeczy (ang. Internet of Things, IoT), który zakłada połączenie w sieć niemalże wszystkich rodzajów urządzeń. Za tym pojęciem kryje się wizja przyszłego świata, w którym cyfrowe i fizyczne urządzenia czy przedmioty codziennego użytku, są połączone odpowiednią infrastrukturą, w celu dostarczenia całej gamy nowych aplikacji i usług.